sickness_society

ถนนมิตรภาพ ๑๙ - The Mirror : กระจกเงาอิหร่าน
ประจำวันจันทร์ที่ ๑๖ สิงหาคม ๒๕๕๓

อาจไม่บ่อยนักที่ผมมีโอกาสได้ดูหนังหนังอิหร่าน แต่ทุกครั้งที่ได้ดู สิ่งหนึ่งที่ปฏิเสธไม่ได้เลยก็คือความเรียบง่ายแต่งดงามของหนัง โดยส่วนมากแล้ว หนังอิหร่านที่ผมดูมักจะเป็นเรื่องราวของคนเล็กๆในสังคมใหญ่ การพรรณนาเรื่องราวแบบบทกวีไร้ฉันทลักษณ์ซึ่งก็สามารถควบคุมอารมณ์คนดูได้อยู่หมัดอย่างเช่น เรื่อง The Mirror อยากให้มีปฏิหาริย์ ของผู้กำกับ Jafar Panahi ที่ผมดูเมื่อคืนก่อนอันเป็นเรื่องราวของเด็กผู้หญิงคนหนึ่งชื่อ Mina (Mina Mohammed Khani) หนูน้อยที่ยืนรอแม่มารับจากโรงเรียนอย่างโดดเดี่ยวก่อนที่เธอจะตัดสินใจแก้ปัญหาด้วยตัวเองในการพยายามหาทางกลับบ้าน หนังเล่าเรื่องอย่างเรียบๆ โดยฉายภาพความกระวนกระวายใจของเด็กน้อยสลับกับสภาพโดยทั่วไปของสังคมอิหร่าน วิถีชีวิตของคนอิหร่าน ขณะเดียวกันก็แฝงนัยยะสำคัญของสังคมอิหร่าน เช่น ผู้หญิงอิหร่านเวลาขึ้นรถโดยสารประจำทางห้ามขึ้นประตูหน้า เพราะประตูหน้าไว้สำหรับให้ผู้ชายขึ้นเท่านั้น หรือตอนที่หนูน้อยขึ้นรถแท็กซี่ซึ่งคนขับกำลังทะเลาะกันกับลูกค้าผู้หญิงรายหนึ่งเรื่องภรรยาและสามีว่าใครดีหรือเก่งกว่า แต่ด้วยตัวหนังบอกเล่าเรื่องราวของเด็กความบริสุทธิ์ของเด็กหญิงคนหนึ่ง การบรรยายภาพผ่านตัวละครที่เป็นเด็กจึงดูมีอะไรที่มากกว่าที่เห็น มันทำให้ผมลุ้นอยู่ตลอดว่าเรื่องราวจะเป็นอย่างไรต่อไป แกจะพาเราไปเจออะไรบ้าง เพราะเหตุการณ์หลายเหตุการณ์ดูจะเหมือนเป็นอะไรที่ธรรมดามาก การดำเนินเรื่องแบบไม่มีพิธีรีตองมากนัก แต่ที่น่าสนใจก็คือการตัดภาพสลับไปมาระหว่างใบหน้าของแม่หนูน้อยหลงทางกับสภาพแวดล้อมของสังคมอิหร่าน พร้อมกับมีเสียงพากษ์ของโฆษกฟุตบอลขณะการแข่งขันของทีมชาติอิหร่านกับทีมชาติเกาหลีแทรกเป็นระยะๆ ก่อนที่ตอนจบทีมชาติอิหร่านจะเป็นฝ่ายชนะ เสมือนเป็นการจงใจของ Jafar Panahi ผู้กำกับที่ตั้งใจจะแฝงบางอย่างลงไปในหนัง ซึ่งก็ดูจะลงตัว

The Mirror อยากให้มีปฏิหาริย์ แม้โดยภาพรวมของหนังจะกล่าวถึงเรื่องราวของเด็กน้อยหลงทางหาทางกลับบ้าน แต่ถ้าเราพิจารณาดีดีแล้วเราจะพบว่าแม่เด็กน้อยคนนี้เสมือนกระจกเงาบานเล็กๆ ที่สะท้อนให้เห็นถึงภาพรวมทั้งหมดของสังคมขนบธรรมเนียม ประเพณีการใช้ชีวิตของชาวอิหร่านอย่างชัดเจน แม้จะเป็นเพียงกระจกเงาใบเล็ก แต่สำหรับผมแล้วแม่หนูน้อย Mina ทำได้ดีทีเดียว

                                                                                          กากะเยีย